baner kolda

Dalszy ciąg tekstu o prof. Krystynie Hesce- Kwaśniewicz

Irena Socha
Biogram KRYSTYNY HESKIEJ-KWAŚNIEWICZ – laureatki Nagrody LUX EX SILESIA
(ciąg dalszy – część II)

Wartości i pasje ukształtowane w młodości, podobnie jak osobiste zainteresowania, skierowały Krystynę Heską-Kwaśniewicz ku studiom polonistycznym, jakie podjęła na Wydziale Filologiczno-Historycznym Wyższej szkoły Pedagogicznej w Katowicach w latach 1957–1961. Uwieńczyła je rozprawą, która już wówczas wyznaczyła jeden z głównych kierunków badawczych, rozwijanych przez całe naukowe życie, jakim stała się literatura i książka dla dzieci i młodzieży, a także motyw dziecka w literaturze pięknej. Promotorem tej rozprawy, poświęconej Sylwetkom dzieci i młodzieży w twórczości Henryka Sienkiewicza, była prof. Mieczysława Mitera-Dobrowolska, szlachetny człowiek i wybitna badaczka „literatury osobnej”, a także dziejów oświaty na Śląsku, z którą Krystynę Heską-Kwaśniewicz połączyła długoletnia przyjaźń i współpraca.

Zaraz po studiach przyszła badaczka, wzorem wielu wybitnych uczonych poprzedników, terminowała w szkole – podjęła pracę nauczycielską w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Katowicach. Rok później uzyskała etat asystenta w ówczesnej Katedrze Historii Literatury Polskiej WSP w Katowicach. Pracowała także w Bibliotece Śląskiej (1965–1971) oraz jako dokumentalista w Ośrodku Informacji Naukowej i Technicznej Instytutu Maszyn Matematycznych, uzyskując wiedzę i kompetencje, które po latach nieoczekiwanie stały się przydatne w pracy badawczej na kierunku bibliotekoznawstwo i informacja naukowa, z jakim się później związała.

Wcześniej jednak rozprawa doktorska na temat Zaranie Śląskie 1907–1939. Zarys monograficzny, napisana pod kierunkiem ówczesnego kierownika Katedry prof. dra hab. Jana Zaremby, obroniona w r. 1972, zapoczątkowała drugi, najbardziej znaczący i rozległy nurt badań naukowych Jubilatki – poświęconych problematyce literatury i kultury Śląska.

Z Uniwersytetem Śląskim związana była nieprzerwanie od roku 1974 i to zarówno z Wydziałem Filologicznym, z Katedrą Literatury Staropolskiej i Oświeceniowej Instytutu Nauk o Literaturze, jak też przez kilka lat z Wydziałem Pedagogiki i Psychologii; najdłużej z Zakładem, później Instytutem, Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Wydziału Filologicznego. Kolokwium habilitacyjne na podstawie książki „Pisarski zakon”. Biografia literacka Gustawa Morcinka (Opole 1989) miało miejsce w maju 1989 r. na Wydziale Filologicznym. Recenzentami byli: Zbigniew Jerzy Nowak, Włodzimierz Maciąg, Jerzy Pośpiech i Jacek Kolbuszewski. Od roku 1992 zajmowała stanowisko profesora nadzwyczajnego, a od roku 1995 zwyczajnego w Instytucie Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej. Tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymała 28 lutego 1995 roku. Była kierownikiem Zakładu Historii Książki i Bibliotek, Zakładu Książki i Piśmiennictwa dla Młodego Odbiorcy oraz Zakładu Czytelnictwa w tym Instytucie.

Szczególną cechą osobowości naukowej, a zarazem dorobku twórczego Krystyny Heskiej-Kwaśniewicz jest jej żywy udział w życiu literackim – i jako jego organizatora, i jako krytyka literackiego, i jako czytelnika. Motywacją funkcji, jakie w związku z tym podejmowała było jak się zdaje nie tylko samo uczestnictwo i bliska jej zawsze misja popularyzatorska, lecz także ludzie, z którymi nawiązywać można było przyjaźnie. Była więc sekretarzem naukowym i wiceprzewodniczącą Komisji Historycznoliterackiej PAN Oddziału w Katowicach oraz współprzewodniczyła Radzie Redakcyjnej serii „Spotkania z literaturą” wydawanej przez ten Oddział, a także Śląskiemu Towarzystwu Naukowo-Literackiemu w Katowicach. W latach 1994–1999 była członkiem Rady Wydawniczej przy Wojewodzie Śląskim, współpracowała z Wydawnictwem „Śląsk” jako sekretarz naukowy Rady Programowej serii „Literatura dla dzieci i młodzieży”, była członkiem zespołu redakcyjnego rocznika naukowego „Watra” wydawanego przez środowisko uniwersyteckie Cieszyna. Prowadziła działalność na rzecz popularyzacji nauki współpracując z Uniwersytetem Trzeciego Wieku przy Uniwersytecie Śląskim.

Podejmowała ważne inicjatywy i prace służące dobru społecznemu: była inicjatorem i członkiem kapituły uznanej Nagrody Arcybiskupa Diecezji Górnośląskiej Lux ex Silesia, uczestniczyła w pracach Komisji Historycznej przy Komendzie Chorągwi ZHP w Katowicach oraz, jako wiceprzewodnicząca, w pracach Rektorskiej Komisji ds. powołania Wydziału Teologicznego i w pierwszej, w stadium organizacji, Radzie Wydziału Teologicznego, w Senackiej Komisji Historycznej powołanej przez Rektora Uniwersytetu Śląskiego, która nadal prowadzi swoją działalność. Przede wszystkim jednak przez wiele lat kształtowała – najpierw jako współredaktor, a od roku 2000 jako redaktor naukowy – oblicze naukowego rocznika śląskoznawczego, wydawanego w Katowicach – „Śląskie Miscellanea”, a tym samym wpływała na rozwój badań regionalnych. Przyczyniła się do zorganizowania wielu konferencji naukowych poświęconych tym badaniom. Jako uznany krytyk literacki współpracowała z czołowymi periodykami literackimi i literaturoznawczymi, nie tylko regionalnymi, jak „Kwartalnik Opolski”, „Odra”, „Poglądy”, „Śląsk” ale także ogólnopolskimi „Ruch Literacki”, „Przegląd Humanistyczny”, „Wierchy” „Guliwer. Czasopismo o Książce dla Dziecka”.
Prof. Krystyna Heska-Kwaśniewicz otrzymała liczne nagrody: Rektora Uniwersytetu Śląskiego oraz Ministra Edukacji Narodowej za działalność naukową, Złoty Krzyż Zasługi (1993), Nagrodę im. Karola Miarki (1991), Nagrodę im. ks. Aleksandra Skowrońskiego (1993), Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (1996), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1997), złoty medal Zasłużony dla Kultury Polskiej (2007), honorową Nagrodę im. Wojciecha Korfantego (2008).

Jest badaczką niezwykle płodną w dokonania publikacyjne: 10 książek autorskich, liczne redakcje naukowe prac zbiorowych, kilkadziesiąt artykułów monograficznych, setki recenzji, artykułów popularyzujących i przeglądów. Mimo wyraźnie dominującej problematyki poświęconej dziejom literatury i kultury polskiej na Górnym Śląsku, jej uwagę przyciągały różnorodne zagadnienia. Można wyróżnić kilka głównych nurtów pisarstwa naukowego Jubilatki.

Pierwszy z nich – poświęcony literaturze polskiej na Śląsku – zjawiskom, dziełom i pisarzom – zapoczątkowała w roku 1965 rozprawka poświęcona widowisku autorstwa Kazimierza Gołby Lompa. Ważne ustalenia interpretacyjne i biograficzne przyniosły zwłaszcza książki i liczne artykuły poświęcone Gustawowi Morcinkowi (także przygotowane przez nią do druku edycje jego listów), Zofii Kossak-Szczuckiej oraz twórczym związkom ze Śląskiem Juliana Przybosia. Prace o pisarzach: Zbyszku Bednorzu i Józefie Krecie, zarazem przyjaciołach autorki, pełniły oprócz naukowej także istotną funkcję popularyzacyjną. Liczne studia poświęciła także innym ludziom nauki i kultury: Poli Gojawiczyńskiej, Kazimierzowi Gołbie, ks. Emilowi Szramkowi, Emanuelowi Imieli, Pawłowi Łyskowi, Alojzemu Targowi, Zdzisławowi Hierowskiemu, Wilhelmowi Szewczykowi, Janowi Zarembie, Jadwidze Kuciance, Zbigniewowi Jerzemu Nowakowi, Florianowi Śmieji, Stanisławowi Kolbuszewskiemu, Edmundowi Rosnerowi. Liczne naukowe publikacje dotyczyły dziejów śląskiego harcerstwa i książki polskiej na Śląsku.
Również w tym nurcie badań widoczna jest swoista „orientacja etyczna” znamienna dla pisarstwa Krystyny Heskiej-Kwaśniewicz. Oddawała sprawiedliwość tym zwłaszcza twórcom, o których sprawiedliwego osądu wyrazić, ani tym bardziej upowszechnić, nie pozwalały uwarunkowania ideologiczne i polityczne, czy to w latach wojny i okupacji, czy w okresie PRL-u. Nieodłączne takiej postawie poznawczej było emocjonalne zaangażowanie Autorki, nadające jej pisarstwu naukowemu – również dzięki biegłości języka i elegancji stylu – szczególne walory literackie i czytelnicze, doceniane przez odbiorców.

Krystynie Heskiej-Kwaśniewicz bliskie były zawsze związki literatury z życiem społecznym, zwłaszcza tam, gdzie uwidaczniała się uniwersalna, ponadczasowa wartość narodowej tradycji. Dała temu wyraz m.in. w „ambitnej, pięknej i ważnej monografii”, w „dziele wyróżniającym się i na pewno trwałym w dorobku polskiej nauki” Wyznania narodowe Śląska. Teksty literackie i paraliterackie w drukach okresu powstań i plebiscytu na Górnym Śląsku, a także opracowując edycje: Wieży spadochronowej Kazimierza Gołby oraz antologii wierszy poświęconych tragicznym wydarzeniom na kopalni „Wujek” Zapisani do rachunku krzywd. Rozgłos w naukowym i literackim, a nawet politycznym środowisku przyniosła Autorce niezwykle bogata faktograficznie książka odsłaniająca, nieznane, a czasem i ukrywane zjawiska XX-wiecznej literatury i publicystyki śląskiej przygotowana na podstawie bogatych materiałów archiwalnych ze zbiorów Instytutu Pamięci Narodowej: Taki to mroczny czas. Losy pisarzy Śląskich w okresie wojny i okupacji. Nie ostatnią zapewne spośród poświęconych śląskim tematom jest publikacja wydana w roku 2006 Szkice Śląskie. Ludzie, sprawy, wydarzenia.

Wśród publikacji śląskoznawczych pokaźny udział mają te o charakterze prasoznawczym. Ten nurt badań otworzyła już dysertacją – rzetelną i wszechstronną monografią „Zarania Śląskiego”, która do dziś, dzięki rozumowanej bibliografii zawartości periodyku, służy pomocą kolejnym pokoleniom badaczy problematyki śląskiej. Kontynuowała badania prasoznawcze licznymi artykułami poświęconymi m.in. „Kuźnicy”, „Odrze”, wydawanym na Śląsku po wojnie czasopismom literackim i kulturalno-społecznym oraz czasopismom dla dzieci i młodzieży, także Związku Polaków w Niemczech.

Nie mniej istotna dla badań śląskoznawczych była rola Jubilatki jako organizatora zespołu naukowego podejmującego prace w tym zakresie. Skupiając grono, młodych zwłaszcza, badaczy inicjowała – także jako kierownik grantu Książka i biblioteka w kulturze Śląska Górnego i Cieszyńskiego w XIX i XX wieku (1997–2000) – poszukiwania naukowe oraz konferencje, na których przedstawiano ich rezultaty. Z dużym zainteresowaniem spotkała się m.in. sesja poświęcona osobie i twórczości ks. Emila Szramka, któremu Krystyna Heska-Kwaśniewicz poświęciła liczne publikacje, organizowana we współdziałaniu z Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego (2003). Pokłosiem tej organizacyjnej działalności były opublikowane pod jej redakcją tomy prac zbiorowych: Obieg książki i prasy na Śląsku a wielokulturowość regionu oraz Z dziejów książki i prasy na Śląsku w XIX i XX wieku, a także publikacje doktoratów pisanych pod jej kierunkiem, m.in. Jadwigi Miękiny-Pindur Ludwik Brożek „śląski Estreicher”. Sylwetka bibliologa, bibliofila i regionalisty, Katarzyny Tałuć poświęcona badaczom śląskiego regionalizmu, Joanny Jurgały-Jureczki o obrazie Śląska w twórczości Zofii Kossak-Szczuckiej czy wysoko ceniona przez krytykę monografia Barbary Pytlos na temat recepcji pisarstwa autorki Błogosławionej winy. Wysoką ocenę otrzymały także prace: Beaty Langer o inspiracjach ludowych pisarstwa G. Morcinka oraz Piotra Skowronka o poezji ks. Jerzego Szymika.

Parafia
Najświętszych Imion
Jezusa i Maryi

ul. Przyklinga 12, 
40-551 Katowice-Brynów
tel. 32 251 86 60
brynow.jm@archidiecezja.katowice.pl


Msze Święte:

niedziele i święta:
7:30, 9:00, 10:30, 12:00, 18:00

dni powszednie:
8:00, 18:00

piątki
8:00, 16:30 (szkolna), 18:00


Nabożeństwa

Adoracja Najświętszego Sakramentu
czwartek 17:00 – 18:00

Nabożeństwo ku czci Serca Pana Jezusa
pierwszy piątek 8:30, 18:30


Kancelaria Parafialna

poniedziałek
9:00-10:00
wtorek, czwartek, piątek
9:00-10:00, 17:00-18:00

 

chrzty i roczki
1. niedziela miesiąca 12:00

 

protokoły przedślubne
po mszy św. wieczornej - po umówieniu


numer konta bankowego:
BOŚ: 05 1540 1128 2001 7050 4713 0001


 

Szukaj na stronie